Sèn Dư – hơi thở núi rừng, linh hồn người Cờ Lao

Đàn Sèn Dư là loại nhạc cụ mang đậm dấu ấn văn hóa của dân tộc Cờ Lao, gắn với đời sống tinh thần từ bao đời. Tiếng đàn trong trẻo, ngân vang, khi dìu dặt, khi rộn ràng, thường xuất hiện trong:

• Các lễ hội truyền thống của dân tộc Cờ Lao
• Những dịp sum họp gia đình, dòng tộc
• Những buổi hát giao duyên, kể chuyện bằng âm nhạc

Mỗi giai điệu Sèn Dư đều ẩn chứa câu chuyện riêng: về núi rừng, về lao động sản xuất, về tình yêu đôi lứa, về niềm tin và hy vọng vào một cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Người Cờ Lao vẫn thường nói, “khi tiếng Sèn Dư cất lên là khi tâm hồn được trở về với cội nguồn”.

Từ bản làng vùng cao đến những sân khấu quốc tế

Nhờ nỗ lực bảo tồn và quảng bá của các nghệ nhân, nghệ sĩ và thành viên trong Câu lạc bộ, tiếng đàn Sèn Dư đã dần bước ra khỏi không gian làng bản, đến với:

• Các chương trình giao lưu văn hóa trong nước
• Những Festival văn hóa, tuần lễ Việt Nam tại nước ngoài
• Các sự kiện giới thiệu bản sắc dân tộc thiểu số tới bạn bè quốc tế

Trên những sân khấu đó, trong trang phục truyền thống rực rỡ sắc màu, người nghệ nhân Cờ Lao nâng cây đàn Sèn Dư lên, những ngón tay chạm khẽ vào dây đàn, âm thanh bật ra vừa lạ lẫm, vừa cuốn hút. Không cần hiểu lời ca, khán giả quốc tế vẫn có thể cảm nhận được cảm xúc chân thành, mộc mạc toát ra từ từng giai điệu.

Không ít lần, sau mỗi tiết mục biểu diễn, khán giả nước ngoài đã tìm đến để hỏi thêm về nguồn gốc nhạc cụ, về dân tộc Cờ Lao, về những vùng đất nơi tiếng đàn được sinh ra. Đó là khoảnh khắc mà một nhạc cụ dân tộc nhỏ bé đã làm được điều lớn lao: trở thành cầu nối văn hóa.

Niềm tự hào và trách nhiệm gìn giữ

Việc tiếng đàn Sèn Dư vượt qua ranh giới lãnh thổ Việt Nam là một dấu mốc quan trọng, khẳng định giá trị độc đáo của di sản văn hóa dân tộc Cờ Lao trong không gian văn hóa chung của nhân loại. Tuy nhiên, đi cùng với niềm tự hào là trách nhiệm:

• Trách nhiệm truyền dạy: Bồi dưỡng lớp nghệ nhân trẻ, để họ vừa biết chơi đàn, vừa hiểu sâu ý nghĩa của từng làn điệu.
• Trách nhiệm bảo tồn: Ghi chép, sưu tầm, số hóa, tư liệu hóa các bài bản, giai điệu, câu chuyện gắn với Sèn Dư.
• Trách nhiệm quảng bá: Đưa Sèn Dư vào các chương trình trải nghiệm, không gian trưng bày, hoạt động biểu diễn phục vụ khách tham quan, học sinh, sinh viên và du khách quốc tế.

Câu lạc bộ chúng ta luôn coi việc tham gia bảo tồn, tôn vinh và lan tỏa giá trị của những nhạc cụ dân tộc như Sèn Dư là một phần sứ mệnh. Mỗi buổi sinh hoạt, mỗi chương trình giao lưu có sự xuất hiện của tiếng đàn này đều là cơ hội để văn hóa Cờ Lao được sống, được kể lại, được lan xa.

Tiếng đàn hôm nay – thông điệp gửi tới ngày mai

Khi tiếng đàn Sèn Dư vang lên trên một sân khấu ở nước ngoài, đó không chỉ là âm nhạc, mà còn là lời chào của núi rừng Việt Nam, là câu chuyện về một cộng đồng dân tộc ít người nhưng giàu bản sắc, là lời nhắc nhở chúng ta rằng:

Bảo tồn văn hóa không chỉ là giữ lại cho mình, mà còn là chia sẻ với thế giới.

Câu lạc bộ xin gửi lời tri ân tới các nghệ nhân, nghệ sĩ, thành viên và những người thầm lặng đứng phía sau, đã góp sức đưa tiếng đàn Sèn Dư vươn xa, để hôm nay chúng ta có thể tự hào nói rằng:

“Tiếng đàn Sèn Dư của dân tộc Cờ Lao đã vượt qua ranh giới lãnh thổ Việt Nam” – và sẽ còn tiếp tục ngân vang, kể tiếp câu chuyện của mình trên những hành trình mới.